Astolphe de Custine - Listy z Rosji

Astolphe de Custine, francuski arystokrata o "reakcyjnych" poglądach, otrzymał od cara Mikołaja I niezwykły przywilej - swobodę podróżowania po carskiej Rosji. W 1839 roku wyruszył w podróż, odwiedzając Petersburg, Moskwę, Jarosław, Niżny Nowogród i inne zakątki imperium. Z tej wyprawy zrodziły się "Listy z Rosji", publikowane po raz pierwszy w 1843 roku. Dzieło de Custine'a to zbiór listów, w których opisuje on swoje obserwacje, przemyślenia i refleksje na temat Rosji i jej mieszkańców. Autor z przenikliwością i bezkompromisowością odsłania mechanizmy władzy carskiej, demaskuje hipokryzję i despotyzm panujący na szczytach, ale i wszechobecną inwigilację, przekupstwo i brak wolności jednostki. "Listy z Rosji" stały się prawdziwym wydarzeniem, zyskując uznanie jako wnikliwy portret psychologiczny i społeczny Rosji, a sam de Custine zyskał miano jednego z najtrafniejszych krytyków carskiego systemu. Co zadziwiające, "Listy z Rosji" zachowały swoją aktualność i po dziś dzień są uznawane za jedno z najcelniejszych spojrzeń na Rosję, jej historię i mentalność. Gustaw Herling-Grudziński, znawca realiów Rosji sowieckiej, określił dzieło de Custine'a mianem "najlepszej książki o Rosji Stalina, Breżniewa, Kosygina...". Astolphe de Custine to postać tragiczna, naznaczona rewolucją francuską, w której stracił dziadka i ojca, zgilotynowanych przez jakobinów.