Daniel Odija - Tartak

Tartak - Powieść o Upadku i Zagubieniu

"Tartak" Daniela Odiji to mroczna i sugestywna opowieść o życiu w małej, popegeerowskiej wiosce, gdzie ludzkie losy splatają się z losami tartaku - symbolu marzeń o bogactwie i potędze. Głównym bohaterem jest Józef Myśliwski, ambitny i bezwzględny przedsiębiorca, który z uporem dąży do zdobycia fortuny. Początkowo odnosi sukcesy w hodowli lisów, ale gdy ten biznes przestaje przynosić oczekiwane zyski, Myśliwski kieruje swoje pragnienia ku drzewom, ogołacając okoliczne lasy i stając się panem lokalnego przemysłu drzewnego. W pogoni za sukcesem Myśliwski gubi jednak siebie i traci to, co najważniejsze - miłość żony i syna, a także względy kochanki. Jego otoczenie, złożone z ludzi pozbawionych perspektyw i przyszłości, krąży wokół niego jak satelity, zatopieni w alkoholu i gorzkiej zawiści. "Tartak" to nie tylko historia jednego człowieka, ale także obraz zdegenerowanej społeczności. Mieszkańcy wioski zmagają się z niesprawiedliwością losu, żywiąc nienawiść do tych, którym udało się "wybić" z biedy. Ich życie naznaczone jest beznadzieją i determinizmem, a ksenofobiczna niechęć do obcych staje się ich drugą naturą. W tej mrocznej rzeczywistości pojawia się Andrzej Pasieka - populistyczny polityk, który zręcznie wykorzystuje panujące nastroje i przejmuje władzę nad duszami mieszkańców. Myśliwski, niczym biblijny Hiob, traci wszystko: gubi majątek, żona popada w paraliż, a ukochany syn okazuje się szantażystą i mordercą. "Tartak" zamyka się w dwóch metaforycznych scenach: w jednej żona Józefa obserwuje w akwarium, niczym w makiecie wioski, scenę pożerania się ryb - obraz zanikającego świata, w którym panuje bezwład i zagłada. W drugiej scenie jeden z pracowników Myśliwskiego odchodzi z wioski, pozostawiając za sobą miejsce, które już nie ma mu nic do zaoferowania. Daniel Odija to współczesny polski pisarz, znany ze swoich mrocznych i prozaicznych obrazów życia w prowincjonalnej Polsce. W swoich powieściach Odija zgłębia problemy moralne i społeczne, stawiając pytania o naturę człowieka i jego miejsce w świecie.