Daniel P. Todes - Ivan Pavlov. A Russian Life in Science

"Ivan Pavlov: A Russian Life in Science" to wnikliwa biografia rosyjskiego fizjologa Ivana Pawłowa (1849-1936), napisana przez Daniela P. Todesa. Jest to pierwsza akademicka biografia Pawłowa wydana w jakimkolwiek języku i stanowi magnum opus Todesa, nad którym pracował przez ponad dwadzieścia lat. Autor korzysta z bogatego materiału archiwalnego, aby przedstawić osobowość Pawłowa, jego życie, czasy i pracę naukową. Połączenie osobistych dokumentów z dogłębną analizą tekstów naukowych pozwala Todesowi na fundamentalną reinterpretację słynnych badań Pawłowa nad odruchami warunkowymi. Wbrew legendzie, Pawłow nie był behawiorystą (co fałszywie sugeruje ikoniczny obraz "uczenia psa ślinienia się na dźwięk dzwonka"); raczej starał się wyjaśnić nie tylko zewnętrzne zachowania, ale też życie emocjonalne i intelektualne zwierząt i ludzi. Ten ikoniczny "obiektywista" był w rzeczywistości głęboko antropomorficznym myślicielem, którego nauka była przesycona jego własnymi doświadczeniami, wartościami i subiektywnymi interpretacjami. Książka jest również tradycyjną biografią "życia i czasów", która wplata Pawłowa w ponad 100 lat rosyjskiej historii - zwłaszcza historii inteligencji - od emancypacji chłopów po czasy Stalina. Pawłow urodził się w rodzinie kapłanów w prowincjonalnym Riazanie przed emancypacją chłopów, odniósł sukces zawodowy i stworzył swój dom w lśniącej stolicy Petersburga w późnym carskim Imperium Rosyjskim, przeżył katastrofalne zniszczenie swojego świata podczas bolszewickiego przejęcia władzy i wojny domowej w latach 1917-1921, odbudował swoje życie w wieku 70 lat jako "prosperujący dysydent" w latach 20. XX wieku, i rozkwitł zawodowo jak nigdy wcześniej w latach 1929-1936 podczas industrializacji, rewolucji i terroru Stalina. Historia Todesa o tej silnej osobowości i niezwykłym człowieku opiera się na wywiadach z wciąż żyjącymi współpracownikami i członkami rodziny (wraz z nigdy wcześniej nie analizowanymi nagraniami z lat 60. i 70. XX wieku), badaniu setek prac naukowych Pawłowa i jego współpracowników oraz dokładnej analizie materiałów z około dwudziestu pięciu archiwów. Dokumenty te obejmują zarówno zapisy z jego lat studenckich w Seminarium w Riazanie, jak i protokoły komunistycznych komórek partyjnych w jego laboratoriach, od jego naukowych rękopisów i notatników po jego przemówienia polityczne; obejmują one odkrywcze listy miłosne do przyszłej żony i korespondencję z setkami laików, uczonych, artystów i przywódców Komunistycznej Partii; oraz niepublikowane wspomnienia wielu współpracowników, jego córki, żony i kochanki. Daniel P. Todes jest wybitnym historykiem nauki, specjalizującym się w rosyjskiej historii naukowej i medycznej.