Emil Pasierski - Miłosz i Putrament. Żywoty równoległe

Dwie Twarze Literatury: Miłosz i Putrament w Grze Historii

Wyobraźmy sobie dwóch młodzieńców, zafascynowanych słowem, obdarzonych talentem i żądzą zmieniania świata. Łączy ich przyjaźń, wspólna uczelnia, a nawet przynależność do tego samego ugrupowania literackiego. To Wilno lat 30., tętniące intelektualnym fermententem, będące tyglem kultur i narodowości. To tu zaczyna się historia Czesława Miłosza i Jerzego Putramenta, naznaczona piętnem historii XX wieku. Książka Emila Pasierskiego "Miłosz i Putrament. Żywoty równoległe" to nie jest zwykła biografia. To literacki fresk ukazujący splot dróg dwóch wybitnych postaci polskiej literatury, których losy potoczyły się w drastycznie odmienny sposób. Autor z maestrią rekonstruuje ich skomplikowane relacje, pełne sprzeczności, wzlotów i upadków. Początkowo zbliżeni ideowo, obaj młodzi poeci angażują się w działalność polityczną. Putrament, zafascynowany komunizmem, staje się wiernym sługą systemu, piastując wysokie stanowiska partyjne. Miłosz, początkowo również współpracujący z władzą ludową, w 1951 roku podejmuje dramatyczną decyzję o emigracji, stając się dla komunistycznych władz "zdrajcą" i "renegatem".
Pasierski z przenikliwością ukazuje, jak odmienne wybory polityczne wpłynęły na twórczość obu pisarzy. Podczas gdy Putrament, uwikłany w systemową machinę propagandy, stopniowo tracił autentyczny głos, Miłosz na emigracji zyskiwał artystyczną wolność, tworząc dzieła o ponadczasowej wartości, uhonorowane w 1980 roku Nagrodą Nobla. Relacje między Miłoszem a Putramentem to prawdziwy emocjonalny rollercoaster. Początkowa przyjaźń, naznaczona rywalizacją i zazdrością, z czasem przeradza się w otwartą wrogość. Miłosz w "Zniewolonym umyśle" tworzy ironiczną karykaturę Putramenta jako Gammy, co ten odpłaca mu zjadliwym portretem we własnych pamiętnikach. "Miłosz i Putrament. Żywoty równoległe" to pasjonująca opowieść o przyjaźni wystawionej na próbę historii, o kompromisach i zdradzie, o cenie wolności i cenie lojalności. To wreszcie wnikliwy portret dwóch wybitnych osobowości, ukształtowanych przez burzliwe dzieje XX wieku. Emil Pasierski, historyk literatury i znawca polskiej kultury, znany jest z wnikliwych analiz i erudycyjnych prac poświęconych literaturze XX wieku.