Ewa Kossak - Dagny Przybyszewska. Zbłąkana gwiazda

W krainie fiordów i mitów, gdzie surowe piękno natury spotyka się z niespokojnymi duszami artystów, rodzi się opowieść o kobiecie niezwykłej, o duszy wolnej i wrażliwej, o życiu naznaczonym blaskiem geniuszu, ale i cieniem tragizmu. To opowieść o Dagny Przybyszewskiej, Norweżce, której losy splotły się nierozerwalnie z polską kulturą, a serce na zawsze pozostało rozdarte pomiędzy dwie ojczyzny. Ewa Kossak, z benedyktyńską pieczołowitością i przenikliwością godną doświadczonego psychologa, odtwarza przed nami portret Dagny, kobiety-zagadki, która stała się muzą dla jednych z największych twórców przełomu XIX i XX wieku. Nie jest to jednak zwykła biografia, sucha i kronikarska. To raczej literacka podróż w głąb duszy bohaterki, próba zrozumienia jej wyborów, rozterek i pragnień. Autorka, niczym wprawny detektyw, odkurza zapomniane listy, przekopuje się przez stosy dokumentów i wspomnień, by wydobyć na światło dzienne prawdę o Dagny. Prawda ta okazuje się być jednak niejednoznaczna i złożona, tak jak sama bohaterka. Dagny jawi nam się jako postać wielowymiarowa, pełna sprzeczności. Z jednej strony emanuje z niej niezwykła siła charakteru, inteligencja i odwaga w łamaniu konwenansów epoki. To kobieta wyzwolona, która nie waha się porzucić mieszczańskiej stabilizacji dla niepewnego losu artystki. Z drugiej strony dostrzec można w niej niezmierzoną wrażliwość, skłonność do melancholii i nieustanne poszukiwanie miłości idealnej. Książka Kossak to jednak nie tylko opowieść o burzliwym życiu Dagny. To również fascynujący fresk epoki, w której przyszło jej żyć i tworzyć. Autorka z niesamowitą plastycznością odmalowuje atmosferę fin de siècle’u, czasu przemian, niepokojów i gwałtownego rozwoju artystycznego. Przemieszczamy się między salonami Krakowa i kawiarniami Parysa, jesteśmy świadkami rozmów o sztuce, literaturze i filozofii. Spotykamy na swojej drodze takie osobistości jak Stanisław Przybyszewski, którego Dagny poślubiła w 1899 roku, a także Edwarda Muncha, Augusta Strindberga, Tadeusza Boya-Żeleńskiego czy Stanisława Wyspiańskiego. Każdy z tych artystów pozostawił swój ślad w życiu Dagny, a ona sama stała się dla nich natchnieniem i powierniczką najskrytszych myśli. Była nie tylko żoną, matką i gospodynią domu, ale przede wszystkim kobietą wyzwoloną, która umiała rozmawiać z mężczyznami jak równy z równym, a jej inteligencja i erudycja budziły szacunek i podziw.
Kossak nie uniknęła w swojej książce również trudnych tematów, takich jak choroba psychiczna Dagny czy tragiczna śmierć jej syna. Pisze o tym jednak z wyczuciem i delikatnością, unikając tanich sensacji.
„Dagny Przybyszewska. Zbłąkana gwiazda" to książka niezwykle poruszająca, która pozostaje w pamięci na długo po przeczytaniu. To hołd dla niezwykłej kobiety, która swoim życiem i postawą wyprzedziła swoje czasy. To także fascynująca opowieść o miłości, sztuce i poszukiwaniu własnej tożsamości.
Ewa Kossak, historyczka i eseistka, znana jest z wnikliwych portretów psychologicznych i umiejętności ożywiania minionych epok.