Fiodor Huber - Wasilij Grossman. Pamięć i listy

Zanurzenie w Duszy Giganta: "Wasilij Grossman. Pamięć i listy"

Wasilij Grossman, korespondent wojenny, świadek grozy Stalingradu i berlińskiego upadku, autor wstrząsających reportaży z Majdanka i Treblinki, jawi się w świadomości potomnych jako jeden z najdonioślejszych głosów literatury radzieckiej. Jego słynne "Życie i los", arcydzieło stawiające na równi nazizm i stalinizm, zostało skazane na zapomnienie w szufladach cenzury. Kim był jednak człowiek kryjący się za tym nazwiskiem, naznaczony piętnem wojny i prześladowań? Na to pytanie próbuje odpowiedzieć Fiodor Huber, przybrany syn pisarza, w książce "Wasilij Grossman. Pamięć i listy". To nie jest zwykła biografia, lecz intymny portret stworzony z fragmentów dzienników, listów i notatek, skrupulatnie zebranych przez Hubera z bogatego archiwum Grossmana. To podróż w głąb duszy człowieka naznaczonego traumą wojny, zmagającego się z demonami historii i własnej przeszłości. Odkrywamy przed sobą Grossmana nie tylko jako pisarza, ale przede wszystkim jako człowieka z krwi i kości, targanego namiętnościami i wątpliwościami. Poznajemy historię jego burzliwego życia osobistego - małżeństwa z żoną przyjaciela, płomiennego romansu z żoną poety Nikołaja Zabołockiego, ich wspólnej ucieczki i gorzkiego powrotu do dawnych związków. Huber odsłania przed nami kulisy życia literackiego w ZSRR, z jego bezwzględnością i intrygami. Cytat z listu Grossmana z 1959 roku: "Niemało miejsca zajęłoby też wyliczenie tych, którzy się ze mną nie witają - wyobraź sobie, całe kolegium «Nowego Miru» - od Twardowskiego do Sachsa..." - ukazuje brutalną rzeczywistość, z jaką przyszło mu się zmierzyć. Książka śledzi również ewolucję literacką Grossmana, od spektakularnego debiutu opowiadaniem "W mieście Berdyczowie", które zachwyciło samego Maksyma Gorkiego, po miażdżącą krytykę powieści "Za słuszną sprawę". Kulminacyjnym punktem tej opowieści staje się jednak konfiskata rękopisu "Życia i los" w 1961 roku. "Data aresztowania powieści (...) jest pamiętna w historii literatury rosyjskiej. Do tej pory aresztowano pisarzy, powieść - po raz pierwszy" - zauważa gorzko Huber. "Wasilij Grossman. Pamięć i listy" to nie tylko zapis życia jednego człowieka, ale również świadectwo burzliwej epoki, w której przyszło mu żyć. To opowieść o cenie prawdy w czasach zakłamania, o sile ducha w starciu z totalitarną machiną, o niezłomności człowieka w obliczu przeciwności losu. To lektura obowiązkowa dla wszystkich, którzy pragną zgłębić tajniki literatury rosyjskiej XX wieku i zrozumieć tragiczne losy pokolenia Grossmana. Fiodor Huber, z czułością i pietyzmem odtwarzając losy swojego przybranego ojca, staje się przewodnikiem po meandrach jego życia i twórczości, odsłaniając przed nami portret człowieka niezwykłego, naznaczonego tragizmem, ale i niezłomnością ducha.