Günter Grass - W drodze z Niemiec do Niemiec: dziennik roku 1990

Günter Grass: Rok 1990 – wędrówka w głąb niemieckiej duszy

"W drodze z Niemiec do Niemiec: dziennik roku 1990" to nie tylko kronika burzliwego okresu w historii Niemiec, ale przede wszystkim wgląd w skomplikowany świat Güntera Grassa – artysty o przenikliwym umyśle, zaangażowanego obserwatora rzeczywistości i bezkompromisowego komentatora życia społecznego. Choć zjednoczenie Niemiec stanowi oś narracji, dziennik ten to znacznie więcej niż tylko polityczny komentarz. To intymny portret człowieka u szczytu kariery, który zmaga się z własnymi demonami, radościami i troskami. Widzimy Grassa sadzącego agawy w portugalskim ogrodzie, zbierającego grzyby na malowniczej wyspie Mon czy zrywającego jeżyny w promieniach letniego słońca. Jesteśmy świadkami jego kulinarnych popisów, rozmów z przyjaciółmi, chwil spędzonych w gronie bliskich. Grass z czułością opisuje swoją rodzinę, troszczy się o ośmioro dzieci i ich matki, dzieli z nimi codzienne radości i smutki. Z niepokojem obserwuje jednak zmiany zachodzące w otaczającym go świecie – degradację środowiska, widmo wojny na Bliskim Wschodzie, narastające problemy społeczne. Wciąż poszukuje inspiracji do nowych książek, artykułów, przemówień, oddając się jednocześnie swojej wielkiej pasji – rysowaniu. Jednak to zjednoczenie Niemiec jest tematem, który nieustannie powraca na karty dziennika, stając się swoistym tłem dla wszystkich innych wydarzeń. Grass, z właściwą sobie przenikliwością, dostrzega pułapki i zagrożenia związane z tym procesem. Krytykuje pośpiech i brak refleksji, z jakim ówczesne władze podeszły do kwestii zjednoczenia. Zamiast prawdziwego partnerstwa obu krajów, widzi dominację silniejszej RFN i marginalizację słabszej NRD. Jego dziennik to zapis walki o inną wizję zjednoczenia – wizję opartą na dialogu, szacunku i równości. Grass przemierza Niemcy wzdłuż i wszerz, uczestniczy w spotkaniach, dyskusjach, wiecach, próbując przekonać do swoich racji. Niestety, jego głos – choć donośny i pełen pasji – ginie w natłoku wydarzeń. Rzeczywistość, jak to często bywa, okazuje się bardziej brutalna od marzeń. "W drodze z Niemiec do Niemiec" to poruszający dokument epoki, ale przede wszystkim świadectwo niezłomnej postawy intelektualisty, który nie bał się mówić głośno tego, co myśli, nawet jeśli jego głos był niewygodny i stał w sprzeczności z panującym duchem czasów. Günter Grass – pisarz, laureat literackiej Nagrody Nobla, ale przede wszystkim obywatel świata, który do ostatnich dni swojego życia angażował się w sprawy społeczne i polityczne, pozostawiając po sobie bogaty dorobek literacki i niezatarty ślad w historii Niemiec.