Harold Shukman - Rasputin

Rasputin – Demon w cieniu carskiego tronu

Grigorij Rasputin. Imię, które do dziś wywołuje dreszcz emocji. Mistyk, uzdrowiciel, rozpustnik – a może po prostu pionek w grze o władzę, której stawką było imperium? Harold Shukman w swojej książce „Rasputin” zanurza się w otchłań historii, by wydobyć na światło dzienne prawdę o człowieku, który stał się symbolem upadku carskiej Rosji. Od chłopa do powiernika cara Droga Rasputina na salony Petersburga wiodła przez mroki syberyjskiej wsi. Niczym biblijny prorok, ten niewykształcony mužik z guberni tobolskiej, obdarzony ponoć darem jasnowidzenia i uzdrawiania, przyciągał rzesze wiernych. Sława o jego cudownych umiejętnościach dotarła na carski dwór, gdzie w 1905 roku zjawił się na życzenie Mikołaja II, by ulżyć cierpieniom chorego na hemofilię następcy tronu, Aleksego. Wkrótce Rasputin zyskał bezgraniczne zaufanie carycy Aleksandry, matki Aleksego, stając się niemal członkiem rodziny. Jego wpływ na decyzje polityczne rósł z każdym dniem, budząc coraz większy niepokój wśród rosyjskiej arystokracji. Czy jednak Rasputin rzeczywiście był cynicznym manipulantem, żądnym władzy i rozkoszy, jak przedstawiała go wroga mu propaganda? Skandal w cieniu wojny Atmosfera skandalu i rozwiązłości, jaka towarzyszyła Rasputinowi, stała się paliwem dla plotek i intryg. Zarzucano mu pijaństwo, orgie seksualne, a nawet członkostwo w sekcie chłystów. W oczach przeciwników caratu stał się symbolem degrengolady i upadku moralnego, który trawił Rosję od środka. W obliczu I wojny światowej, która wystawiła Rosję na ciężką próbę, obecność Rasputina na dworze carskim stawała się coraz bardziej problematyczna. Jego rzekome wpływy na carycę i politykę państwa budziły podejrzenia o zdradę i szpiegostwo na rzecz Niemiec. Zamach i legenda Kres kontrowersyjnej postaci położył brutalny mord, dokonany w grudniu 1916 roku. Zamachowcy, wśród których znaleźli się przedstawiciele arystokracji, postanowili wziąć sprawy w swoje ręce, eliminując Rasputina jako zagrożenie dla Rosji. Śmierć "świętego diabła" obrosła legendą, podobnie jak całe jego życie. Czy rzeczywiście był on tak potężny, jak mu przypisywano? A może stał się jedynie kozłem ofiarnym, na którym skupiła się frustracja i gniew społeczeństwa u progu rewolucji? Harold Shukman w swojej książce nie udziela jednoznacznych odpowiedzi. Zamiast tego, z benedyktyńską drobiazgowością rekonstruuje losy Rasputina, analizując dostępne źródła i świadectwa epoki. Odsłania przed nami postać pełną sprzeczności, balansującą na granicy mistycyzmu i manipulacji, świętości i grzechu. „Rasputin” to wciągająca lektura, która rzuca nowe światło na jeden z najciemniejszych i najbardziej tajemniczych rozdziałów rosyjskiej historii. Harold Shukman (1931-2012) był brytyjskim historykiem, specjalizującym się w dziejach Rosji, autorem wielu cenionych publikacji naukowych i popularnonaukowych.