Helena Bobińska - Soso. Dziecięce i szkolne lata Stalina

Soso - Mit Dzieciństwa w Służbie Ideologii

Rok 1954. Stalina już nie ma, ale jego cień spowija cały blok wschodni. W tej atmosferze, przesyconej kultem jednostki, ukazuje się książka "Soso. Dziecięce i szkolne lata Stalina" autorstwa Heleny Bobińskiej. To nie jest zwykła biografia. To literacki pomnik wzniesiony ku czci dyktatora, starannie spreparowany portret mający kształtować młode umysły w duchu socjalistycznych ideałów. Bobińska zabiera nas w podróż do Gori, skąpanego w słońcu gruzińskiego miasteczka, gdzie przyszedł na świat mały Soso Dżugaszwili. Już od pierwszych stron poznajemy chłopca niezwykłego, obdarzonego bystrym umysłem, wrażliwością na krzywdę i niezłomną wolą. Przyszły "ojciec narodów" jawi się jako wzór cnót - odważny w obliczu niebezpieczeństwa, pokorny wobec biedy, zawsze gotów nieść pomoc słabszym. Autorka, z iście benedyktyńską pieczołowitością, snuje opowieść o dzieciństwie i młodości Stalina. Opisuje jego zmagania z przeciwnościami losu - biedą, chorobą, niesprawiedliwością. Nie stroni od anegdot, które malują Soso jako chłopca o złotym sercu i niezwykłym poczuciu humoru. Z kart książki wyłania się obraz niemalże idealny, daleki od historycznego obrazu Stalina, człowieka odpowiedzialnego za śmierć milionów. W narracji Bobińskiej wyraźnie zarysowują się ówczesne cele wychowawcze i propagandowe. Soso to uosobienie cnót idealnego człowieka socjalistycznego: bezgranicznie oddanego sprawie rewolucji, skromnego, pracowitego, nieustraszonego. Jego dzieciństwo, pełne wyrzeczeń i upokorzeń, staje się metaforą walki klas, a on sam - symbolem zwycięstwa proletariatu. Książka Bobińskiej to przykład literatury tendencyjnej, podporządkowanej celom politycznym. Wydarzenia przedstawione w książce, często odbiegające od faktów historycznych, służą mitologizacji postaci Stalina. Jego biografia, pisana na nowo, ma utwierdzać w młodych czytelnikach przekonanie o słuszności idei komunizmu i wielkości jego przywódcy. "Soso. Dziecięce i szkolne lata Stalina" to nie tylko opowieść o dzieciństwie dyktatora, ale przede wszystkim świadectwo epoki, w której kult jednostki kształtował świadomość całych pokoleń. Helena Bobińska, znana z licznych publikacji dla dzieci i młodzieży, wpisuje się w nurt socrealistycznej literatury, tworząc dzieło, które dziś stanowi interesujący obiekt badań nad mechanizmami propagandy i manipulacji w literaturze.