Jerzy Łojek - Dzieje zdrajcy. Szczęsny Potocki

W gąszczu historii Polski, naznaczonej blaskami zwycięstw i cieniem klęsk, postać Szczęsnego Potockiego jawi się niczym złowroga zjawa. Człowiek ten, urodzony w 1753 roku, z rodu magnackiego, wydawałoby się, predestynowany do wielkości, zapisał się na kartach dziejów jako symbol zdrady i cynicznego serwilizmu. Jerzy Łojek, w monumentalnej biografii "Dzieje zdrajcy. Szczęsny Potocki", odkrywa przed czytelnikiem meandry duszy człowieka uwikłanego w sieć własnych ambicji, politycznych intryg i podszeptów obcego mocarstwa. Książka, wydana nakładem Wydawnictwa Śląsk w 1988 roku, to nie tylko sucha relacja z życia Potockiego. To raczej pasjonująca podróż w głąb epoki schyłku I Rzeczypospolitej, naznaczonej degrengoladą moralną elit i utratą ducha narodowego. Autor, niczym wprawny przewodnik, prowadzi nas przez labirynty ówczesnej polityki, ukazując mechanizmy działania władzy i wpływ obcych mocarstw na losy Rzeczypospolitej. Na tle burzliwych wydarzeń, takich jak Sejm Czteroletni, Konfederacja Targowicka czy Insurekcja Kościuszkowska, wyłania się tragiczna sylwetka Potockiego. Człowiek o nieprzeciętnej inteligencji, obdarzony talentem politycznym, zamiast stanąć po stronie dobra wspólnego, obrał drogę zdrady i kolaboracji z Rosją. Jego imię stało się synonimem hańby, a tragiczny los, zakończony śmiercią na obczyźnie w 1805 roku, ukazuje marność dążeń podyktowanych pychą i żądzą władzy. "Dzieje zdrajcy" to lektura wstrząsająca, skłaniająca do refleksji nad naturą człowieka i ceną wolności. To również świadectwo kunsztu literackiego Jerzego Łojka, który z ogromną erudycją i przenikliwością kreśli portret nie tylko człowieka, ale i całej epoki. Jerzy Łojek był wybitnym historykiem, archiwistą i znawcą dziejów Polski XVIII i XIX wieku.