John Locke - Dwa traktaty o rządzie

Dwa Traktaty o Rządzie: Rewolucja Myśli Politycznej

Dwa Traktaty o Rządzie Johna Locke’a to dzieło, które zrewolucjonizowało zachodnią myśl polityczną. To kamień milowy w rozwoju idei republikańskiej, stawiający pod znakiem zapytania boskie prawo do władzy i wytyczające drogę ku władzy sprawowanej przez lud. Pierwszy Traktat, stanowiący zarazem polemiczny dialog z koncepcjami Thomasa Hobbesa, stawia frontalny atak na teorie o boskim pochodzeniu władzy. Locke obala mit o „ojcowskim” charakterze władzy i jej pierwotnym ugruntowaniu w raju. Odwołując się do praw naturalnych, dowodzi, że źródłem władzy jest człowiek, a nie Bóg. Drugi Traktat przedstawia z kolei model republiki opartej na zasadzie suwerenności narodu. Głosi, że władza pochodzi od ludu i jest sprawowana przez niego poprzez przedstawicieli. To rewolucyjne pojęcie, rzucające wyzwanie absolucizmowi i otwierające drogę ku demokracji. Dwa Traktaty… to nie tylko manifest rewolucji w rozumieniu władzy, ale również manifest rewolucji w myśleniu. Locke, wychowany w duchu chrześcijaństwa, w sposób niezwykle sprytny przeformułował tradycyjne argumenty o pochodzeniu władzy, wprowadzając nowy, oparty na prawach naturalnych, model myślenia o państwie. Dramatyczne okoliczności powstania dzieła, jego fragmentaryczność i anonimowa publikacja nadają mu dodatkowego kolorytu. Locke, choć zwolennik republiki, godził swoje poglądy z pracą na rzecz króla i arystokratów. Dla niego monarchia i republika nie wykluczały się wówczas wzajemnie. Monarcha miał władać jako „przedstawiciel” ludu. Ta niezwykła mieszkanka rewolucyjnej idei z pragmatycznym podejściem do rzeczywistości politycznej czyni z dzieła Locke’a fascynującą lekturę. John Locke (1632–1704) był angielskim filozofem, lekarzem i politykiem, uznawanym za jednego z najwybitniejszych myślicieli Oświecenia. Jego traktaty, stawiając ludzkie prawa i wolność w centrum zainteresowania, miały ogromny wpływ na kształtowanie się współczesnych systemów politycznych i społecznych.