Jose Cabanis - Karol X, Król - ultras

Król w cieniu rewolucji: Karol X i upiory przeszłości

Wyobraź sobie króla, który zdaje się istnieć poza czasem. Który zamyka oczy na burze historii, pragnąc zatrzymać bieg dziejów. Takim władcą był Karol X, ostatni król Francji z dynastii Burbonów, postać tragiczna i fascynująca zarazem. Jego panowanie, krótkie i burzliwe, stało się ostatnim akordem starego porządku, po którym nadeszła epoka przemian.

Jose Cabanis, mistrz portretu psychologicznego, wnika w głąb duszy tego władcy, odsłaniając jego lęki, pragnienia i złudzenia. Z kart książki wyłania się obraz człowieka uwięzionego w sidłach przeszłości. Karola X poznajemy jako urokliwego księcia, rozmiłowanego w przyjemnościach wersalskiego dworu, dla którego rewolucja była niczym więcej, jak tylko przejściowym zaburzeniem naturalnego biegu rzeczy. Nawet po latach emigracji, po powrocie do Francji w 1814 roku, nie potrafił, a może nie chciał, dostrzec głębokich zmian, jakie dokonały się w jego kraju.

Jego starszy brat, Ludwik XVIII, bardziej pragmatyczny i cyniczny, rozumiał, że nie można rządzić przeciwko całemu narodowi. Starał się więc, choć bez entuzjazmu, pozyskać tych, którzy skorzystali na rewolucji i wojnach napoleońskich. Karol X obrał inną drogę. Otoczył się grupą zagorzałych rojalistów, zwanych ultrasami, którzy pragnęli przywrócić Francję do czasów sprzed 1789 roku, wymazać rewolucję z pamięci i ukarać tych, którzy ją poparli.

Ultrasowie stali się cieniem rządów Ludwika XVIII, a po jego śmierci w 1824 roku, gdy Karol X wstąpił na tron, ich wpływ znacząco wzrósł. Z determinacją, a zarazem ślepotą, dążąc do realizacji swoich celów, sprowokowali konflikt, który doprowadził do wybuchu rewolucji lipcowej w 1830 roku. W ciągu zaledwie trzech dni lud Paryża obalił króla i położył kres ich rządom.

Książka Cabanisa to nie tylko fascynująca biografia króla, ale przede wszystkim opowieść o starciu dwóch wizji Francji – tej, która kurczowo trzymała się przeszłości, i tej, która z nadzieją patrzyła w przyszłość. To studium upadku starego porządku, który nie potrafił dostosować się do nowych realiów. To wreszcie uniwersalna historia o ludzkiej ślepocie, nieumiejętności uczenia się na błędach i zgubnych skutkach fanatyzmu.

Jose Cabanis, wybitny francuski pisarz i eseista, znany jest ze swoich wnikliwych portretów psychologicznych i umiejętności odtwarzania historycznych wydarzeń.

Wydawnictwo	Państwowy Instytut Wydawniczy
tytuł oryginału	Charles X, roi ultra
data wydania	1981 (data przybliżona)
ISBN	83-06-00509-0
liczba stron	478
słowa kluczowe	Francja, Rewolucja lutowa, XIX wiek
kategoria	biografia/autobiografia/pamiętnik
język	polski