Marcin Gryta - Byłem numerem

"Byłem numerem": Wspomnienia naznaczone cieniem Majdanka

Marcin Gryta – to imię i nazwisko niewiele mówi współczesnemu czytelnikowi. Nie znajdziemy go w panteonie literackich sław, a jego nazwisko nie zdobi szkolnych lektur. A jednak, kryje się za nim człowiek, którego losy splotły się nierozerwalnie z jednym z najczarniejszych rozdziałów w historii ludzkości – obozem koncentracyjnym na Majdanku. "Byłem numerem" to nie jest kolejna sucha relacja historyczna, ani pozbawiony emocji zapis faktów. To wstrząsające świadectwo, które wyrywa się z otchłani zapomnienia, by przypomnieć o dramacie tysięcy ludzi, którzy przeszli przez piekło obozowej rzeczywistości. Książka stanowi niezwykle cenny dokument, rzucający światło nie tylko na sam obóz na Majdanku, ale również na inne punkty na mapie Lublina, naznaczone piętnem hitlerowskiego terroru. Gryta, z brutalną szczerością, odsłania przed nami przerażającą codzienność więźnia. Opisuje nieludzkie warunki panujące w obozie, głód, choroby, wszechobecną śmierć, która staje się nieodłącznym elementem krajobrazu. Ale "Byłem numerem" to nie tylko katalog cierpień. To również opowieść o niezwykłej sile ducha, o woli przetrwania, która kazała ludziom chwytać się nawet najmniejszej iskierki nadziei. Autor z drobiazgową precyzją odtwarza realia życia w obozie, przybliżając nam mechanizmy funkcjonowania obozowej machiny terroru. Dowiedzmy się o nieludzkich eksperymentach medycznych, o sadystycznych zachowaniach strażników, o upokorzeniu, które stawało się codziennością.
"Byłem numerem" to jednak nie tylko historia o Majdanku. To również wstrząsające świadectwo o innych miejscach kaźni, które funkcjonowały na terenie Lublina. Zamek Lubelski, siedziba Gestapo przy ul. Uniwersyteckiej, obóz przy ul. Lipowej – te nazwy, wypowiadane szeptem, nabierają realnego kształtu w opowieści Gryty. Książka jest również zapisem dramatycznej ewakuacji więźniów Majdanka, którzy w lipcu 1944 roku zostali zmuszeni do morderczego marszu do Kraśnika. Autor opisuje ten upiorny pochód, naznaczony śmiercią i cierpieniem, który dla wielu stał się ostatnią drogą. "Byłem numerem" to lektura trudna, ale i niezwykle ważna. To głos wołający o pamięć, o to, by nigdy więcej nie dopuścić do powtórzenia się tamtych strasznych wydarzeń.
Marcin Gryta, więzień Majdanka o numerze 63368, po wojnie poświęcił się utrwalaniu pamięci o ofiarach hitleryzmu.