Maria Dąbrowska - Noce i dnie. Tom IV

Noce i dnie. Tom IV: Kres epopei

"Noce i dnie. Tom IV" to ostatni tom monumentalnego cyklu Marii Dąbrowskiej, opowiadającego o życiu ziemiaństwa polskiego w drugiej połowie XIX wieku. Po trwającym przez trzy tomy, intensywnym śledzeniu losów Bogumiła i Barbary Niechciców, w ostatnim tomie docieramy do momentu, w którym "dzień" staje się kresem.
Dąbrowska przekazuje nam obraz przemian w społeczeństwie polskim, a przede wszystkim w świecie ziemiaństwa. W tym tomie obserwujemy zagładę tradycyjnych wartości i moralności. Świat Niechciców ulega rozpadowi, tracąc swoją niegdyś niepodważalną pozycję.
Główni bohaterowie pokonują wspólne trudy, ale ich życie jest przesiąknięte melancholią, czują się zagubieni w zmieniającym się świecie. W ich relacjach wyłaniają się dwie kontrastowe postawy: Bogumiła, człowieka działania, pełnego pasji i zaangażowania w życie, oraz Barbary, która preferuje wycofanie i introspekcję. Dąbrowska z subtelnością i głębią psychologiczną wykreowała ich postacie, ustawiając w opozycji i jednocześnie łącząc w przewrotny sposób. "Noce i dnie. Tom IV" to powieść o końcu epoki, o ustępującym świecie, pełnym melancholii i głębokich rozmyślań o minionych czasach. Dąbrowska z wyjątkową wrażliwością wykreowała obraz świata tracącego swoją tożsamość, a czytelnik poczuje w sercu odbicie głębokich rozterek i wątpliwości głównych bohaterów. Maria Dąbrowska, autorka "Nocy i dni", jest jedną z najważniejszych pisarek polskich, której dzieło wywarło trwały wpływ na literaturę i kulturę polską.