Marta Tomczyk-Maryon - Wyspiański

Maryon – muza uwięziona w bursztynie. O Wyspiańskim z miłością i żalem

Stanisław Wyspiański. Geniusz? Z pewnością. Człowiek renesansu? Bez wątpienia. Malarz, dramatopisarz, poeta, scenograf, reformator teatru, wizjoner. Postać tak wielowymiarowa, że z trudem mieści się w sztywnych ramach biografii. Jak więc opowiedzieć o kimś, kto sam był opowieścią? O kimś, kto na kartach historii zapisał się nie jednym, a tuzinem życiorysów? Marta Tomczyk w biografii "Maryon – Wyspiański" podejmuje próbę niezwykłą. Nie sili się na wyczerpanie tematu, nie aspiruje do miana ostatecznego znawcy. Zamiast tego, otwiera przed nami wrota do świata artysty, ale czyni to z delikatnością i wyczuciem godnym konserwatora najcenniejszych dzieł. Tomczyk nie skupia się jedynie na suchych faktach z życia Wyspiańskiego, choć te również znajdują swoje miejsce na kartach książki. Autorka idzie o krok dalej, próbując uchwycić istotę jego geniuszu, zrozumieć źródła jego inspiracji, pokazać człowieka kryjącego się za legendą. W tej opowieści Kraków staje się nie tylko tłem, ale i pełnoprawnym bohaterem. Czuć tu atmosferę Młodej Polski, ducha buntu i chęci tworzenia nowego, lepszego świata. Widzimy kawiarniane dyskusje, słyszymy gwar Teatru Miejskiego, niemal czujemy zapach farb w pracowni artysty. Na pierwszy plan wysuwa się jednak Maryon, żona Wyspiańskiego. To właśnie jej postać, zazwyczaj spychaną na margines biografii męża, Tomczyk przywraca należne miejsce. Maryon, prosta dziewczyna ze wsi, staje się symbolem miłości i poświęcenia, ale i tragizmu wynikającego z życia u boku geniusza. Autorka nie idealizuje swojego bohatera. Pokazuje go z całym jego dobrodziejstwem inwentarza: z jego zaletami i wadami, wzlotami i upadkami, momentami geniuszu i chwilami słabości. Dzięki temu Wyspiański z monumentalnego pomnika zmienia się w człowieka z krwi i kości, bliskiego i zrozumiałego. "Maryon - Wyspiański" to nie tylko biografia, to portret epoki i studium miłości wystawionej na próbę przez sztukę. To opowieść o tęsknocie za pięknem, walce z przeciwnościami losu i cenie, jaką przychodzi płacić za geniusz. Marta Tomczyk, znawczyni literatury Młodej Polski, z wrażliwością i erudycją przybliża sylwetkę jednego z najważniejszych twórców przełomu XIX i XX wieku.