Paul Bowles - Bez ustanku. Autobiografia

Podróż w głąb duszy artysty-outsidera: "Bez ustanku. Autobiografia" Paula Bowlesa

"Bez ustanku" to nie jest typowa autobiografia, wylewająca na czytelnika potoki łzawych wspomnień i anegdot z dzieciństwa. To raczej precyzyjnie skonstruowany portret psychologiczny artysty-outsidera, który z chłodnym dystansem i subtelną ironią obserwuje otaczający go świat. Paul Bowles, autor kultowej powieści "Pod osłoną nieba", zabiera nas w fascynującą podróż przez swoje życie, od nowojorskiego dzieciństwa i młodości spędzonej w cieniu bogatej society, po lata spędzone w artystycznej bohemie Paryża i egzotycznym Tangerze. Bowles nie epatuje swoim życiem prywatnym, nie szuka u czytelnika współczucia ani zrozumienia. Owszem, z kronikarską dokładnością opisuje swoje dzieciństwo naznaczone oschłością i emocjonalnym chłodem, burzliwy związek z Jane Bowles, również pisarką, oraz swoje homoseksualne skłonności. Jednak czyni to z charakterystycznym dla siebie dystansem, jakby opowiadał o kimś zupełnie obcym. Głównym bohaterem "Bez ustanku" nie jest sam Bowles, lecz świat, który go otaczał – świat pełen barwnych postaci, od sławnych artystów i pisarzy, takich jak Gertrude Stein, Aaron Copland czy Tennessee Williams, po ekscentrycznych bogaczy i marokańskich żebraków. Bowles z fotograficzną precyzją odmalowuje atmosferę Ameryki i Europy lat 30.-60. XX wieku, kreśląc frapujący obraz epoki naznaczonej wojną, rewolucją seksualną i przemianami społecznymi. Opisując swoje podróże, zwłaszcza te do Afryki Północnej, która stała się jego drugim domem, Bowles z antropologiczną dociekliwością zgłębia tajniki obcych kultur, jednocześnie zachowując dystans i nie ulegając egzotycznej fascynacji. "Marokańczycy twierdzą, że aby żyć pełnią życia, należy regularnie kontemplować śmierć" - pisze Bowles w jednym z fragmentów. I rzeczywiście, motyw śmierci, przemijania i samotności przewija się przez całą książkę, nadając jej melancholijny, refleksyjny ton. "Bez ustanku" to lektura wymagająca, momentami trudna, ale jednocześnie niezwykle wciągająca. Bowles nie daje łatwych odpowiedzi, nie uspokaja, nie pociesza. Prowokuje, zmusza do myślenia, skłania do zadawania pytań o sens życia, tożsamość i miejsce człowieka we współczesnym świecie. Paul Bowles, kompozytor, pisarz, podróżnik, outsider - pozostawił po sobie dzieło tak samo niejednoznaczne i fascynujące jak on sam.