Stanisław Mackiewicz - Dostojewski

Zanurz się w Otchłani "Dostojewskiego" Stanisława Cata-Mackiewicza

Nie sposób zrozumieć literatury rosyjskiej bez zmierzenia się z olbrzymem, jakim był Fiodor Dostojewski. Jego powieści, przesycone psychologicznym napięciem, do dziś zadają niewygodne pytania o naturę człowieka, wiarę i granice moralności. A co, gdyby spojrzeć na Dostojewskiego nie tylko przez pryzmat jego dzieł, ale także przez pryzmat ludzi, którzy go otaczali, epoki, w której żył, i "dostojewszczyzny" jako zjawiska? Na to właśnie pozwala lektura książki Stanisława Cata-Mackiewicza "Dostojewski".

Mackiewicz, przenikliwy obserwator i znawca duszy rosyjskiej, z mistrzowską swobodą kreśli portret pisarza, ale nie jest to portret "oficjalny", wygładzony. To raczej wnikliwe studium osobowości, w którym "fantastyczność" i "dziwaczność" bohaterów powieści Dostojewskiego stają się kluczem do zrozumienia samego twórcy.

Autor z pasją zagłębia się w "klimat" i "atmosferę" epoki, w której przyszło żyć Dostojewskiemu – Rosji XIX wieku, rozdartej między caratem a ideami rewolucyjnymi, zmagającej się z problemem niewolnictwa i poszukującej własnej tożsamości. To właśnie w tym tyglu sprzeczności, wśród "ludzi stojących jedną nogą w domu wariatów", rodziła się literatura Dostojewskiego, przesycona "geniuszem miejsca i geniuszem czasów".

Cat-Mackiewicz rozprawia się z powszechnym przekonaniem o "szyfrowaniu" i "pakowaniu w symbole" w prozie Dostojewskiego. Udowadnia, że siła jego pisarstwa tkwi w "realizmie", w bezpośrednim dotarciu do prawdy o człowieku, bez zbędnej "symboliki". Dostojewski, zdaniem Mackiewicza, nie imituje rzeczywistości – on w nią uderza, obnażając jej najmroczniejsze i najbardziej fascynujące zakamarki.

Książka "Dostojewski" to nie tylko fascynująca podróż w głąb umysłu jednego z najwybitniejszych pisarzy w historii literatury, ale także wnikliwe studium Rosji XIX wieku – epoki pełnej przeciwności, która ukształtowała nie tylko Dostojewskiego, ale całą literaturę rosyjską.

Stanisław Cat-Mackiewicz, znany ze swojego bezkompromisowego pióra i przenikliwości, pozostawił po sobie dzieło, które do dziś prowokuje do dyskusji i zmusza do ponownego przemyślenia dorobku Fiodora Dostojewskiego.