Stefan Kisielewski - Powieści warszawskie

Warszawa Kisiela: Między przedwojenną elegancją a widmem śmierci

Stefan Kisielewski, „Stańczyk PRL-u”, publicysta o ostrym języku i bezkompromisowych poglądach, był przede wszystkim zakochanym w Warszawie artystą. Jego drugi tom dzieł zebranych, zatytułowany wymownie „Powieści warszawskie”, to literacka podróż przez miasto, które dla Kisiela było nie tylko tłem, ale i bohaterem jego prozy. Zanurzając się w lekturze, stajemy się świadkami niezwykłego dialogu pisarza z ukochaną Warszawą. To miasto wielowymiarowe: eleganckie salony przedwojennej Warszawy ustępują miejsca klaustrofobicznym piwnicom okupacyjnego koszmaru, by w końcu przeistoczyć się w duszną i przesiąkniętą nieufnością przestrzeń PRL-owskiej rzeczywistości. Każda epoka odciska swoje piętno na architekturze miasta, ale przede wszystkim na psychice jego mieszkańców. W otwierającej tom powieści „Zanim nadejdzie śmierć”, Kisiel snuje opowieść o czterech obliczach Warszawy. Niestety, śmierć przerwała pracę pisarza nad tym monumentalnym zamysłem, pozostawiając czytelnika z niedopowiedzeniem i poczuciem niespełnienia. Mimo to, fragmenty powieści zachwycają maestrią języka i przenikliwością spojrzenia autora na skomplikowane losy miasta i jego mieszkańców. „Podróż w czasie” to z kolei groteskowy, podszyty gorzką ironią obraz Warszawy lat siedemdziesiątych. W scenerii gierkowskiej rzeczywistości, Kisiel z precyzją chirurga obnaża absurdy systemu i miałkość ludzkich postaw. To opowieść o czasie marazmu, w którym jedyną ucieczką od szarości dnia codziennego staje się podróż w głąb własnych wspomnień. Kontrowersyjne „Opowiadania okupacyjne”, a w szczególności „Historie żydowskie”, to literacki zapis traumy Zagłady, opowiedzianej z perspektywy jednostki uwikłanej w machinę historii. To teksty trudne, stawiające pytania o granice ludzkiej wytrzymałości i moralność w obliczu zła. Wydane za życia autora tylko raz, w paryskiej „Kulturze”, stanowią świadectwo odwagi i wrażliwości Kisielewskiego. „Powieści warszawskie” to lektura nie tylko dla miłośników prozy Stefana Kisielewskiego, ale dla wszystkich, którzy pragną zgłębić tajemnice stolicy i zrozumieć skomplikowaną historię Polski widzianą oczami jednego z najwybitniejszych intelektualistów XX wieku. Stefan Kisielewski, nazywany „Stańczykiem PRL-u”, był nie tylko pisarzem, ale i kompozytorem, krytykiem muzycznym i publicystą, którego cięte riposty i bezkompromisowe sądy na trwałe wpisały się w historię polskiej kultury.