Tadeusz Wittlin - Diabeł w raju

Ucieczka przed piekłem wojny w rajskiej pułapce - "Diabeł w raju" Tadeusza Wittlina

"Diabeł w raju" to nie jest kolejny tytuł wyrwany z kontekstu. To gorzki oksymoron, idealnie oddający istotę książki Tadeusza Wittlina. To literacki zapis doświadczeń autora, który w wirze II wojny światowej, niczym współczesny Dante, trafia na pozornie idylliczną wyspę Martynikę. Wittlin, polski Żyd, dziennikarz i pisarz, zmuszony ucieczką przed nazistowskim reżimem, odnajduje się w miejscu o surrealistycznej urodzie. Tropikalna roślinność, lazurowe morze, egzotyczne owoce – Martynika ukazuje mu oblicze raju na ziemi. Ale ten raj skrywa mroczne tajemnice, a jego mieszkańcy okazują się więźniami własnej historii, uprzedzeń i kolonialnej przeszłości. W "Diable w raju" poznajemy galerię postaci równie barwnych, co tragicznych. Są wśród nich francuscy urzędnicy, skorumpowani i obojętni na ludzką krzywdę, lokalni mieszkańcy, zmagający się z biedą i dyskryminacją, a także uchodźcy z Europy, którzy w tym "raju" szukają schronienia przed piekłem wojny. Wittlin z przenikliwością obserwuje ich losy, ukazując złożoność ich motywacji i dramaty rozgrywające się za fasadą beztroski. Autor nie unika trudnych tematów: rasizmu, antysemityzmu, ksenofobii, hipokryzji społeczeństwa. Z bezkompromisową szczerością obnaża mechanizmy władzy i manipulacji, ukazując, jak łatwo raj może przeistoczyć się w piekło. "Diabeł w raju" to książka wielowątkowa:

• Z jednej strony to wstrząsający dokument epoki, ukazujący tragiczne losy ludzi uwięzionych w pułapce wojny i totalitaryzmu.
• Z drugiej strony to uniwersalna opowieść o ludzkiej naturze, o walce dobra ze złem, o poszukiwaniu wolności i godności w świecie pogrążonym w chaosie. Język Wittlina jest precyzyjny, a zarazem plastyczny. Autor z wirtuozerią operuje słowem, malując słowem obrazami pełnymi kontrastów i metafor. Używa ironii i groteski, by wydobyć absurd sytuacji i obnażyć ludzką hipokryzję. "Diabeł w raju" to lektura poruszająca i skłaniająca do refleksji. To książka, która pozostaje w pamięci na długo po jej przeczytaniu, zmuszając do zadawania pytań o kondycję współczesnego świata. Tadeusz Wittlin, poza "Diabłem w raju", był również autorem innych cenionych książek, m.in. "Sól ziemi" i "Czas ocalony", w których konsekwentnie podejmował tematykę II wojny światowej i jej wpływu na losy jednostek i całych narodów.