Vadim Birstein - Smiersz. Tajna broń Stalina. Sowiecki kontrwywiad wojskowy podczas II wojny światowej

**Smiersz: Tajna Broń Stalina. Sowiecki Kontrwywiad Wojskowy podczas II Wojny Światowej**

„Smiersz” to książka, która przenosi czytelnika w mroczne zakamarki sowieckiego aparatu bezpieczeństwa podczas II Wojny Światowej. Autor, Vadim Birstein, w oparciu o dziesięcioletnie badania i ogromny zasób archiwalnych dokumentów, uchyla rąbka tajemnicy nad działalnością Smiersza – sowieckiego kontrwywiadu wojskowego.

Choć Smiersz istniał formalnie zaledwie trzy lata (wiosna 1943 - wiosna 1946), Birstein sięga w przeszłość, od początków sowieckiego kontrwywiadu w 1917 roku, z szczególnym naciskiem na lata 1939-1941 i początkowy okres walk na froncie wschodnim (1941-1943). To właśnie te wydarzenia doprowadziły do utworzenia Smiersza, którego zadaniem stało się walka z wrogiem wewnętrznym i zewnętrznym.

Książka prezentuje nieznane aspekty działalności Smiersza, w tym:

• „gry radiowe” – wykorzystywanie schwytanych niemieckich oficerów do dezinformowania wywiadu niemieckiego,
• masowa weryfikacja („filtracja”) sowieckich żołnierzy powracających z niewoli,
• działalność osławionych jednostek „zaporowych”, batalionów i kompanii karnych,
• prześladowania kadr Armii Czerwonej przed wojną i podczas jej trwania,
• infiltracja niemieckich szkół szpiegowskich i zwalczanie obcego wywiadu,
• funkcjonowanie trybunałów wojennych i „Kolegium Specjalnego” NKWD sądzących żołnierzy i obcokrajowców,
• udział Smiersza w sowietyzacji Europy Wschodniej i zwalczaniu antykomunistycznego podziemia,
• nieznane epizody ofensywy sowieckiej w Mandżurii i północnych Chinach w 1945 roku,
• rola tajnych służb sowieckich podczas procesu norymberskiego w latach 1945-1946.

Chociaż temat jest ciężki, Birstein w umiejętny sposób odwołuje się do ludzkich losów. Czytając książkę, poznajemy tragiczne historie czerwonoarmistów wziętych do niewoli, uznanych za „zdrajców ojczyzny” i represjonowanych bliskich.

Książka „Smiersz” to nie tylko sucha kronika wydarzeń. To wnikliwe spojrzenie na metody działania sowieckiego kontrwywiadu, na jego wpływ na losy milionów ludzi i na kształt historii XX wieku.

**Vadim Birstein** jest cenionym historykiem, autorem wielu publikacji dotyczących historii Rosji i ZSRR.