Witold Gombrowicz - Testament

Testament Gombrowicza: Autoportret w Odpryskach Lustra

Testament to nie jest zwykła autobiografia, to nie jest kronika życia Witolda Gombrowicza spisana z pietyzmem i chronologicznym spokojem. To raczej seria błyskotliwych błysków, fragmentów myśli, wspomnień i autorefleksji, które układają się w mozaikowy portret artysty. Gombrowicz z premedytacją stroni od linearności, od łatwych odpowiedzi i prostych definicji. Zamiast tego, serwuje nam intelektualną ucztę, prowokując, zaskakując i zmuszając do konfrontacji z jego niejednoznacznym, pełnym sprzeczności "ja". W labiryncie "Testamentu" błądzimy pośród strzępków wspomnień z dzieciństwa, refleksji o literaturze, rozważań o Polsce i Argentynie – dwóch ojczyznach pisarza, a zarazem miejscach naznaczonych piętnem wygnania. Gombrowicz z właściwą sobie ironią i ciętym językiem obnaża ludzkie słabości, demaskuje pozory i konwenanse. Nie unika tematów trudnych, bolesnych, a nawet wstydliwych. Otwiera przed nami swoje wnętrze, odsłaniając zarówno wielkość, jak i małostkowość ludzkiej natury. "Testament" to także zapis zmagań z chorobą i zbliżającą się śmiercią. Gombrowicz nie pogrąża się jednak w patetycznym tonie. Śmierć traktuje z dystansem, a momentami nawet z humorem, czyniąc z niej kolejny element swojej literackiej gry. W obliczu przemijania, jeszcze intensywniej skupia się na analizie własnego życia i twórczości, pozostawiając czytelnika z pytaniem o sens istnienia i rolę artysty w świecie. Choć "Testament" powstał pod koniec życia pisarza, nie jest to w żadnym razie utwór naznaczony znużeniem czy rezygnacją. Przeciwnie, emanuje z niego niezwykła energia, potrzeba dialogu i niezgoda na banał. Gombrowicz do ostatnich chwil pozostał wierny swojemu бунтарскому duchowi, prowokując i zmuszając do myślenia. Witold Gombrowicz - jeden z najwybitniejszych polskich pisarzy XX wieku, mistrz groteski, prowokacji i demaskowania społecznych masek.