Władimir Propp - Morfologia bajki

Morfologia bajki: Tajemnica struktury opowieści

W "Morfologii bajki" Władimir Propp, niczym detektyw w świecie baśni, odsłania sekrety ich budowy. Analizując 100 baśni magicznych, dostrzega jednolity schemat, który ukrywa się pod pozornym bogactwem fabuł. Wspólną nicią łączącą te pozornie różne opowieści są funkcje, czyli czynności bohaterów i ich wpływ na rozwój akcji. Propp, jak archeolog odkopujący artefakty, wydobywa 31 kluczowych funkcji, które układają się w precyzyjny ciąg, przypominający szkielet bajki. Funkcje te, niczym cegły, budują strukturę opowieści, choć ich przypisanie konkretnym bohaterom jest zmienne.
Poznaj architekturę bajki:

• Funkcje przygotowawcze: Zakaz, naruszenie zakazu, wywiad, podstęp, wspomaganie - stawiają podstawy dla nadchodzącej akcji.
• Funkcje zawiązujące: Szkodzenie, brak, pośredniczenie, zainicjowanie przeciwdziałania, wyprawa, donator, reakcja bohatera - uruchamiają fabułę.
• Funkcje rozwiązujące: Naznaczenie, zwycięstwo, likwidacja braku, powrót, pościg, ocalenie, nie rozpoznane przybycie, roszczenie, trudne zadanie, wykonanie zadania, rozpoznanie, zdemaskowanie, transfiguracja, ukaranie, wesele - prowadzą do finału opowieści. Propp, w swej analizie, ukazuje uniwersalny model baśni magicznej. Wskazuje na siedem kluczowych ról bohaterów: antagonista, donator, pomocnik, królewna, osoba wprowadzająca, bohater, uzurpator. Każdej z nich przypisane są charakterystyczne funkcje. "Morfologia bajki" to kamień milowy w badaniu narracji. Propp, niczym architekt, ukazuje schematyczną strukturę, która kryje się za rozmaitymi fasadami bajkowych opowieści. Jego praca wpłynęła na rozwój gramatyki tekstowej, otwierając nowe możliwości analizy struktur narracji.   Władimir Propp, rosyjski literaturoznawca, był pionierem w badaniu strukturalnych wzorców w literaturze.